Her anne, bebeğinin katı gıdaya geçişini heyecanla bekler. Ancak öncelikle şu soruya cevap vermek gerekir: Bebeğiniz ek gıdaya geçişe hazır mı? Bebeğinizin bu döneme hazır olduğunu gösteren dört temel özellik bulunur:
- Bebeğiniz kafasını dik tutabiliyor mu?
- Bebeğiniz sofrada otururken yemek gördüğünde ağzını açıyor mu?
- Bebeğiniz, doğum kilosunun iki katına ulaştı mı?
- Bebeğiniz mama sandalyesinde desteksiz dik oturabiliyor mu?
Bu sorulara “evet” diyorsanız, bebeğiniz ek gıdaya geçmeye hazır demektir. Eğer bir veya daha fazla soruya “hayır” diyorsanız, doktorunuza danışarak geçiş dönemini erteleyebilirsiniz. Formüla mama kullanan bebeklerde ek gıdaya geçiş zamanı ise gelişimine göre doktor tarafından belirlenir. Gelişim normalse ek gıdaya geçiş 6. ayda başlar. Şimdi, bebeklerde ek gıdaya geçiş sürecini daha yakından inceleyelim.
Bebeklerde Ek Gıdaya Geçiş
Özellikle formüla mama ile beslenen bebeklerin anneleri, “Bebeğim toz mamadan kurtulsun” diyerek ek gıdaya geçişi hızlandırmak isteyebilir. Ancak bu konuda dikkatli olunmalıdır. Amerikan Pediatri Akademisi, T.C. Sağlık Bakanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü; bebeklerin ilk 6 ay boyunca sadece anne sütü veya formüla mama ile beslenmesini, 6. aydan sonra ise ek gıdaya geçilmesini önerir. İlk 6 ay anne sütü, bebeğin tüm besin ihtiyaçlarını karşılar ve suya bile gerek kalmaz. Ancak 6. aydan sonra artan enerji ihtiyacını karşılamak ve bebeğin besinleri tanıması için ek gıda gereklidir.
Ek gıdaya geç başlanması durumunda; yutma güçlüğü, yetersiz kilo alımı ve büyüme-gelişme sorunları ortaya çıkabilir. Eğer bebeğinizin gelişimi normal seyrediyorsa, 6. ayda ek gıdaya başlayabilirsiniz. Ek gıdaya geçişte ilk başlarda amaç, yalnızca tadım olmalıdır. Unutmamalıyız ki bebeğimizin mide hacmi oldukça küçüktür. Ek gıdaya geçişin ilk döneminde amacımız sadece bebeğimizin besinlerle arasındaki iletişimi sağlamak ve tadımını yaptığı besinlerin vücuduna tanıtmasını sağlamaktır. Tıka basa doyurmak yerine bebeğinizi azar azar, yeni tatlarla tanıştırmalısınız. Aksi takdirde kabızlık, besin reddi, alerjik reaksiyonlar veya sindirim sorunları yaşanabilir.
Dikkat: Patlıcan, mantar, bal, inek sütü, fındık-fıstık gibi kuruyemişler, şeker ve tuz; 1 yaşından önce verilmemelidir. Yemeklere bulyon eklemekten kaçının. Ayrıca, yeni bir besin denerken bebeğinizi yalnız bırakmayın; boğulma riski taşıdığı için yemek yeme sürecini yakından izleyin.
Ek Gıdaya Geçiş Nasıl Olmalıdır?
Bebeğinize ek gıdaya geçişte ilk olarak az miktarda, örneğin yarım çay kaşığı başlayıp yavaş yavaş artırarak vermelisiniz. Yeni bir besini denediğinizde 3 gün kuralını uygulayın: Örneğin, yumurtayı 3 gün boyunca yedirip alerji olup olmadığını gözlemleyin ve bu süre zarfında başka bir yeni besin vermeyin. Alerji yoksa miktarı artırabilirsiniz. Eğer alerjik bir tepki görürseniz, besini 15-20 gün sonra tekrar deneyin. Ayrıca, yeni ek besinler bebeğiniz açken verilmelidir. 6. ayda bebeğinizin demir depoları boşalacağı için, demir açısından zengin sebze ve meyveleri tüketmesi önemlidir.
6. Ay
Ek gıdaya geçişte ilk olarak mevsime uygun sebzeleri püre haline getirerek tadım yaptırabilirsiniz. Anne sütüne devam edilmeli; ilk hafta patates, havuç, kabak gibi sebzelerle başlayabilirsiniz. Çeyrek yumurta sarısı, elma veya şeftali suyu, yoğurt veya peynir verebilirsiniz. Tüm tadımlara yarım çay kaşığı ile başlayıp zamanla miktarı artırmalısınız. Muz, ek gıdaya geçişte 6. ayda verilebilir; yumuşak olmasına dikkat edilmelidir.
7. Ay
Anne sütü mevcutsa verilmelidir; yeterli değilse devam maması eklenebilir. Yumurta sarısının miktarı artırılabilir. Ekmek içi, pirinç, muhallebi, bebek makarnası, tel şehriye, yulaf unu gibi gıdalar öğünlere dahil edilebilir. Kırmızı et, tavuk, hindi, ince ezilmiş pütürlü yiyecekler yedirilebilir. Taze meyve suyuna pekmez ekleyerek içirebilirsiniz.
8. Ay
Anne sütü devam edilmeli veya devam maması verilmelidir. İyi ezilmiş ev yemekleri, pastörize peynir, kuru baklagiller öğünlere eklenebilir. Tek başına pekmez verilebilir veya meyve suyuna eklenebilir. Ayrıca balık ve kefir gibi gıdalar da verilebilir.
12. Ay
12 aydan sonra bebeğiniz aile sofrasındaki tüm yemekleri yiyebilir.
Ek gıdaya geçiş sürecini adım adım izleyerek bebeğinizin sağlıklı bir beslenme alışkanlığı geliştirmesine yardımcı olabilirsiniz.
Ek gıda sürecinde verilmemesi gereken besinlerle ilgili daha detaylı bilgi sahibi olmak için https://diyettarifler.com/1-yas-oncesi-bebeginiz-icin-uzak-durmaniz-gereken-besinler/yazımızı ziyaret edebilirsiniz.
Not: Ek gıda geçiş süreci oldukça dikkatli ilerlenmesi gereken bir süreç olduğundan doktor takibi ile ilerlenmesi sağlıklı bir geçiş olmasına destek sağlayacaktır. Diyetisyeniniz olarak süreç takibinize koçluk etmek için her zaman yanınızdayız.
Diyetisyen Burcu Acun
