Vitaminler vücudumuzda çok küçük miktarlarda bulunmalarına rağmen kemik sağlığından sinir sistemine, kan yapımından hücre yenilenmesine kadar birçok önemli süreçte görev alıyor.
Türkiye’de yapılan beslenme araştırmalarına baktığımızda ise özellikle D vitamini, B12 vitamini ve folat dikkat çekiyor.
D Vitamini: Sadece Güneş Vitamini Değil
D vitamini; kalsiyum ve fosfor metabolizması, kemik sağlığı ve normal kas fonksiyonları için önemli.
Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA) verileri, toplumda besinlerle D vitamini alımının oldukça düşük olduğunu gösteriyor. Ancak burada önemli bir detay var: Besinlerle yetersiz D vitamini almak ile kan tahlilinde D vitamini eksikliği görülmesi aynı şey değildir.
Yağlı balıklar, yumurta sarısı ve bazı zenginleştirilmiş ürünler D vitamini alımına katkı sağlayabilir.
B12 Vitamini: Sinir Sistemi ve Kan Hücreleri İçin Önemli
B12 vitamini; kırmızı kan hücrelerinin oluşumu, DNA sentezi ve sinir sisteminin normal çalışmasında görev alıyor.
Et, balık, yumurta, süt ve süt ürünleri B12’nin doğal kaynakları arasında. Özellikle hayvansal gıdaları sınırlı tüketen kişilerde B12 alımının değerlendirilmesi önemli olabilir.
Ancak B12 düşüklüğü her zaman yetersiz beslenmeden kaynaklanmaz. Emilim sorunları ve bazı sağlık durumları da B12 düzeyini etkileyebilir.
Folat: Hücrelerin Yenilenmesinde Görevli
B9 vitamini olarak da bildiğimiz folat, DNA sentezi ve hücre bölünmesinde önemli bir role sahip.
Ispanak gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler, mercimek, nohut ve kuru fasulye folat kaynakları arasında yer alıyor.
Özellikle gebelik planlayan ve gebelik dönemindeki kadınlarda folat ihtiyacının ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.
Peki Ne Yapmalıyız?
Her halsizliği, unutkanlığı veya saç dökülmesini vitamin eksikliğine bağlamak doğru değil. Bu belirtilerin birçok farklı nedeni olabilir.
Benim diyetisyen olarak en önemli önerim şu: Önce beslenme düzeninize bakın. Tabağınızda sebzelere, meyvelere, kuru baklagillere, yumurtaya, süt ürünlerine, balığa ve diğer kaliteli protein kaynaklarına yeterince yer veriyor musunuz?
Şüphe duyulan durumlarda ise rastgele takviye kullanmak yerine gerekli değerlendirmelerin yapılması çok daha doğru bir yaklaşım olacaktır.
Kaynaklar
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA) 2017.
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022.
- National Institutes of Health (NIH), Office of Dietary Supplements. Vitamin D, Vitamin B12 ve Folate Fact Sheets.
