Hamile olduğunu öğrendikten sonra bir anda canının turşu, limon, çikolata ya da daha önce pek sevmediğin bir yiyeceği istemeye başladığını fark ettin mi? Belki de günün birinde aklına düşen bir yiyeceği yemeden rahat edemediğini hissediyorsun.
Halk arasında aşerme olarak bilinen bu durum, özellikle gebelik döneminde sık karşılaşılan deneyimlerden biridir. Peki, hamilelikte aşerme neden olur? Her aşerme vücudun bir vitamin ya da mineral eksikliğini mi gösterir? Aşerilen yiyecekleri tüketmek zorunda mıyız?
Gel, gebelikte aşerme konusunu birlikte inceleyelim.
Aşerme nedir?
Aşerme, belirli bir yiyeceğe, içeceğe veya tada karşı yoğun bir istek duyulmasıdır. Gebelikte bu istek bazen ekşi yiyeceklere, bazen tatlılara, bazen de daha önce pek tüketilmeyen besinlere yönelik olabilir.
Örneğin bir anne adayı sürekli limon yemek isterken bir başkası çikolataya, dondurmaya veya mevsiminde olmayan meyvelere ilgi duyabilir.
Bazı anne adaylarında ise bunun tam tersi yaşanır. Daha önce severek tüketilen yiyeceklerin kokusu rahatsız edici gelebilir ya da belirli yiyecekleri yemek istemeyebilirler. Buna yiyecek tiksinmesi denir.
Her gebelik birbirinden farklıdır. Bu nedenle her anne adayının aşerme yaşaması gerekmez. Hiç aşermemek de tek başına bir sorun olduğu anlamına gelmez.
Hamilelikte aşerme neden olur?
Gebelikte aşermenin kesin nedeni henüz tam olarak açıklanamamıştır. Ancak bu süreçte meydana gelen hormonal değişikliklerin, tat ve koku algısındaki farklılıkların ve psikolojik etkenlerin rol oynayabileceği düşünülmektedir. <Cite refs={[“turn666172search2″,”turn666172search5”]}/>
Aşermenin nedenlerini daha yakından inceleyelim.
1. Hormonal değişiklikler
Gebelik boyunca vücutta önemli hormonal değişiklikler meydana gelir. Bu değişiklikler iştahı, bulantıyı ve bazı yiyeceklere karşı duyarlılığı etkileyebilir.
Örneğin daha önce severek tükettiğin bir yemeğin kokusu gebelikte seni rahatsız edebilir. Bunun yanında bazı tatlar normalden daha çekici gelebilir.
Ancak aşermeyi yalnızca hormonlarla açıklamak doğru değildir. Bu durumun ortaya çıkmasında birden fazla etken rol oynayabilir.
2. Tat ve koku duyusundaki değişiklikler
Hamilelik döneminde bazı anne adayları kokulara karşı daha hassas hale gelir. Yemek pişerken yayılan kokular, kahve veya bazı baharatlar daha önce olmadığı kadar rahatsız edici olabilir.
Bazen de ekşi, tuzlu veya tatlı yiyeceklere duyulan ilgi artabilir. Bu değişiklikler kişinin besin tercihlerini etkileyebilir.
3. Bulantı ve yiyeceklerden tiksinme
Özellikle gebeliğin ilk aylarında görülen bulantılar, beslenme alışkanlıklarını değiştirebilir. Yağlı yemekler veya yoğun kokulu yiyecekler yerine daha hafif ve kolay tüketilebilen besinler tercih edilebilir.
Bazı anne adayları belirli yiyecekleri tüketmekte zorlanırken bazı yiyecekleri daha sık yemek isteyebilir. Dolayısıyla aşerme ve yiyecek tiksinmesi aynı dönemde görülebilir.
4. Psikolojik ve çevresel etkenler
Gebelik, fiziksel değişimlerin yanı sıra duygusal açıdan da farklı bir dönemdir. Stres, beklentiler, alışkanlıklar ve çevreden duyulan bilgiler yiyecek tercihlerini etkileyebilir.
Örneğin aile büyüklerinden sık sık belirli bir yiyeceğin aşerildiğini duymak, kişinin kendi deneyimini yorumlama biçimini etkileyebilir.
Bununla birlikte aşermenin yalnızca psikolojik olduğu da söylenemez. Her anne adayının deneyimi farklıdır.
Aşerme ne zaman başlar?
Aşerme çoğunlukla gebeliğin ilk aylarında fark edilmeye başlasa da herkeste aynı zamanda ortaya çıkmaz.
- İlk trimester: Bulantı, koku hassasiyeti ve yiyecek tercihlerinde değişiklikler görülebilir.
- İkinci trimester: Bazı anne adaylarında belirli yiyeceklere yönelik istekler daha belirgin hale gelebilir.
- Üçüncü trimester: Aşerme devam edebilir, azalabilir veya farklı yiyeceklere yönelik istekler ortaya çıkabilir.
Bu dönemler kesin kurallar değildir. Bazı kadınlar gebelik boyunca aşerme yaşamazken bazıları doğuma kadar belirli yiyecekleri tüketmek isteyebilir.
Aşerilen yiyecekler vücuttaki vitamin ve mineral eksikliğini gösterir mi?
Aşerme hakkında en sık duyulan inanışlardan biri, canımızın istediği yiyeceğin vücudumuzda eksik olan besin ögesini gösterdiğidir.
Örneğin çikolata isteyen birinin magnezyum, süt isteyen birinin ise kalsiyum eksikliği olduğu söylenebilir. Ancak belirli bir yiyeceği aşermek, tek başına vitamin veya mineral eksikliğinin güvenilir bir göstergesi değildir.
Çikolata istemen mutlaka magnezyum eksikliğin olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde et yemek istememen de doğrudan demir eksikliği yaşadığını göstermez.
Besin ögesi eksiklikleri; kişinin beslenme öyküsü, belirtileri, sağlık durumu ve gerektiğinde laboratuvar testleriyle değerlendirilmelidir.
Bu nedenle aşermeyi doğrudan bir eksikliğe bağlamak veya yalnızca bu nedenle takviye kullanmak doğru değildir.
Hamilelikte aşerilen yiyecekler tüketilmeli mi?
Aşerdiğin her yiyeceği tamamen yasaklamak zorunda değilsin. Önemli olan, gebelik boyunca yeterli ve dengeli beslenmeni sürdürmek ve besin güvenliğine dikkat etmektir.
Örneğin canın çikolata istiyorsa porsiyonuna dikkat ederek beslenme düzenine dahil edebilirsin. Ekşi bir şey yemek istiyorsan iyi yıkanmış limonla hazırlanmış bir yiyeceği tercih edebilirsin.
Burada dikkat etmen gereken birkaç nokta var:
- Tatlı isteğinde: Meyve, yoğurt ve kuruyemiş gibi seçenekleri değerlendirebilir; çikolatayı da kişisel beslenme planına uygun miktarda tüketebilirsin.
- Ekşi ve tuzlu yiyeceklerde: Turşu gibi tuz içeriği yüksek besinleri sık ve fazla miktarda tüketmemeye dikkat etmelisin.
- Et ve süt ürünlerinde: Pastörize süt ürünleri ile iyice pişirilmiş et, yumurta ve diğer hayvansal besinleri tercih etmelisin.
- Beslenme düzeninde: Aşerdiğin yiyeceklerin ana öğünlerinin ve besin çeşitliliğinin yerini almasına izin vermemelisin.
Gebelikte besin güvenliği özellikle önemlidir. Çiğ veya az pişmiş hayvansal ürünler ve pastörize edilmemiş süt ürünleri gibi riskli seçeneklerden kaçınmalısın.
Toprak, kil veya buz aşermek normal mi?
Aşerme her zaman yiyeceklere yönelik olmayabilir. Bazı kişiler toprak, kil, tebeşir gibi besin olmayan maddeleri yemek isteyebilir. Besin olmayan maddelere yönelik bu tür istekler pika olarak adlandırılır.
Bu durum sıradan yiyecek aşermesinden farklıdır ve özellikle gebelikte değerlendirilmelidir. Demir eksikliği gibi bazı durumlarla ilişkili olabilir; ancak her vakada aynı neden söz konusu değildir.
Toprak, kil veya tebeşir gibi maddeleri tüketmek enfeksiyon, toksik madde maruziyeti ve başka sağlık sorunlarına yol açabilir. Böyle bir isteğin varsa tüketmeden doktorunla görüşmeli ve gerekli değerlendirmeyi yaptırmalısın.
Sürekli buz çiğneme isteği de özellikle demir eksikliği açısından değerlendirilmesi gereken bir durum olabilir.
Aşerme nasıl kontrol edilir?
Aşerme günlük hayatını zorlaştırıyorsa öncelikle kendini suçlamamaya çalış. Gebelikte iştah ve yiyecek tercihleri değişebilir. Amaç her isteği bastırmak değil, beslenme düzenini koruyarak bu süreci yönetmektir.
Bunun için şu önerileri deneyebilirsin:
1. Öğünlerini çok uzun süre erteleme.
Uzun süre aç kalmak bazı kişilerde yiyeceklere yönelik isteği artırabilir. Günlük ihtiyacına uygun, düzenli öğünler planlamak faydalı olabilir.
2. Öğünlerini dengeli oluştur.
Protein kaynaklarını, sebze ve meyveleri, tam tahılları ve sağlıklı yağları beslenme düzenine dahil et. Böylece yalnızca belirli yiyeceklere dayanan bir beslenme düzeninden kaçınabilirsin.
3. Aşerdiğin yiyeceği güvenli bir alternatifle karşıla.
Örneğin serin ve tatlı bir şey istiyorsan yoğurt ve meyveyle hazırlanan bir ara öğünü değerlendirebilirsin. Ancak sevdiğin yiyecekleri gereksiz yere yasaklaman da gerekmez.
4. Yiyecek tiksinmelerini dikkate al.
Bazı besinleri tüketmekte zorlanıyorsan benzer besin ögelerini sağlayan alternatifler bulabilirsin. Örneğin etin kokusu rahatsız ediyorsa ihtiyacına uygun başka protein kaynaklarını değerlendirebilirsin.
5. Gerektiğinde destek al.
Aşerme nedeniyle yeterli beslenemiyorsan, sık sık kusuyorsan veya sıvı tüketmekte zorlanıyorsan sağlık uzmanına başvurmalısın. Kilo kaybı, belirgin halsizlik ya da beslenme yetersizliği belirtileri de değerlendirilmelidir.
Sıkça sorulan sorular
Aşerme bebeğin cinsiyetini gösterir mi?
Hayır. Tatlı, ekşi veya tuzlu yiyecekleri aşermenin bebeğin cinsiyetini güvenilir biçimde gösterdiğine dair yeterli bilimsel kanıt yoktur.
Hamilelikte hiç aşermemek normal mi?
Evet. Her anne adayında aşerme görülmez. Aşermemek tek başına gebeliğin sağlığı veya bebeğin gelişimi hakkında bir sonuç vermez.
Aşerme bebeğe zarar verir mi?
Aşerme tek başına bebeğe zarar veren bir durum değildir. Ancak aşerilen yiyeceğin güvenli olması ve beslenme düzeninin yeterli kalması önemlidir. Besin olmayan maddeleri tüketmek ise sağlık açısından risk oluşturabilir.
Aşerme ne zaman geçer?
Aşerme bazı anne adaylarında gebeliğin ilerleyen dönemlerinde azalabilir, bazılarında ise devam edebilir. Herkes için geçerli kesin bir zaman yoktur.
Çok tatlı aşermek gebelik diyabeti belirtisi midir?
Hayır. Tatlı istemek tek başına gestasyonel diyabet tanısı koydurmaz. Gebelik diyabeti, uygun gebelik takibi ve gerekli testlerle değerlendirilir. Tarama veya test zamanlaması için doktorunun önerilerini izlemelisin.
Sonuç: Aşermek normaldir, önemli olan dengeli beslenmektir
Gebelikte aşerme, birçok anne adayının yaşadığı ve nedenleri henüz tam olarak açıklanamayan bir durumdur. Hormonal değişiklikler, tat ve koku hassasiyeti, bulantılar ve çevresel etkenler bu süreçte rol oynayabilir.
Canının belirli bir yiyeceği istemesi mutlaka vücudunda bir eksiklik olduğu anlamına gelmez. Aşerdiğin yiyecekleri güvenli ve dengeli bir beslenme düzeni içinde değerlendirebilir, besin olmayan maddelere yönelik isteklerde ise mutlaka sağlık desteği alabilirsin.
Unutma, gebelikte önemli olan her yiyeceği tüketmek ya da her isteği bastırmak değil; hem kendi sağlığını hem de bebeğinin gelişimini destekleyen bir beslenme düzeni oluşturmaktır.
Diyetisyen Burcu Acun
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel beslenme önerisi veya tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez.
